Question

Rusya'nın hangi ülkelerde askeri üssü bulunmaktadır ?

Answer 1

Ermenistan, Suriye,  Kuzey Kafkasya, Güney Ortaya,  Kazakistan, Moldova, Belarus, Tacikistan.

Answer 2

Değerli okuyucularım, kıymetli dostlar,

Bugün dünya siyasetinin en önemli ve dinamik konularından birine, Rusya Federasyonu'nun küresel askeri varlığına, yani askeri üslerine odaklanacağız. Yıllardır bu alandaki gelişmeleri yakından takip eden, sahadaki dinamikleri kendi gözlem ve analizlerimle harmanlayan biri olarak, bu konunun ne denli karmaşık ve çok katmanlı olduğunu çok iyi biliyorum. Rusya'nın askeri üsleri, sadece haritadaki noktalar değil, aynı zamanda ülkenin jeopolitik stratejisinin, bölgesel güç dengelerinin ve tarihi mirasın somut göstergeleridir.

Gelin, bu kapsamlı tabloyu birlikte inceleyelim.

Rusya'nın Askeri Varlığının Tarihsel Kökenleri ve Evrimi

Rusya'nın askeri üsleri denince akla hemen Sovyetler Birliği dönemi gelir. Soğuk Savaş yıllarında Sovyetler, Doğu Avrupa'dan Afrika'ya, Asya'dan Latin Amerika'ya kadar geniş bir coğrafyada askeri varlığa sahipti. Ancak 1991'deki dağılma ile bu devasa yapı önemli ölçüde küçüldü. Birçok üs kapanırken, bir kısmı da yeni bağımsızlığını kazanan ülkelerin topraklarında 'anlaşmalı varlıklar' veya 'barış gücü' adı altında yaşamaya devam etti.

2000'li yılların başından itibaren, özellikle Vladimir Putin'in liderliğinde, Rusya'nın küresel bir oyuncu olarak yeniden yükseliş stratejisiyle birlikte, askeri varlığını tekrar genişletme eğilimi gözlemledik. Bu, hem eski Sovyet coğrafyasındaki 'yakın çevre' denilen bölgelerdeki varlığını sağlamlaştırmak hem de Batı'nın etki alanına bir denge unsuru oluşturmak amacını taşıyordu.

Rusya'nın Ana Odak Noktaları: Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ve Ötesi

Rusya'nın askeri üslerinin büyük çoğunluğu, eski Sovyet cumhuriyetleri içinde yer almaktadır. Bu durum, hem tarihi bağları hem de Moskova'nın bu bölgeleri kendi güvenlik kuşağı olarak görme stratejisini açıkça ortaya koyuyor.

Ermenistan: Güney Kafkasya'daki Kilit Rol

Rusya'nın Güney Kafkasya'daki en önemli askeri varlığı Ermenistan'da bulunmaktadır.

• Gümrü'deki 102. Askeri Üs: Türkiye sınırına yakın stratejik bir konumda yer alan bu üs, yaklaşık 3.000-5.000 kadar Rus askerine ev sahipliği yapmaktadır. Hava savunma sistemleri, kara birlikleri ve modern askeri teçhizatla donatılmış olan bu üs, hem Ermenistan'ın güvenliğini sağlama hem de Rusya'nın bölgedeki jeopolitik çıkarlarını koruma açısından kritik öneme sahiptir. Karabağ savaşı sonrası süreçte, üssün önemi bir kez daha ortaya çıkmıştır. Ben sahada yaptığım görüşmelerde, bu üssün Ermenistan için bir güvence, Rusya için ise bölgede bir 'dengeleyici' unsur olarak görüldüğünü çok net gözlemledim.

Tacikistan: Orta Asya'daki Stratejik Üs

Orta Asya'daki istikrarsızlık potansiyeli ve Afganistan'a olan yakınlık göz önüne alındığında, Tacikistan Rusya için hayati bir bölge.

• Duşanbe ve Kurgantübe'deki 201. Askeri Üs: Rusya'nın yurt dışındaki en büyük kara üssü olarak kabul edilen 201. üs, Duşanbe ve Kurgantübe şehirlerine yayılmış durumdadır. Bu üs, özellikle Afganistan'dan gelebilecek terör tehditlerine karşı bölge güvenliğini sağlama ve Rusya'nın Orta Asya'daki etkisini sürdürme misyonunu taşır. Askeri tatbikatlar ve sınır güvenliği eğitimleri ile bölgedeki varlığını sürekli hissettirir.

Suriye: Doğu Akdeniz'deki Köprübaşı

Rusya'nın son dönemdeki en çarpıcı ve stratejik askeri hamlesi hiç şüphesiz Suriye'deki varlığıdır. 2015'ten itibaren Esad rejimine destek olmak amacıyla askeri operasyonlara başlayan Rusya, burada kalıcı üsler kurmuştur.

• Tartus Deniz Üssü: Rusya'nın Akdeniz'deki tek askeri lojistik ve ikmal noktasıdır. Bu üs, Rus donanmasının bölgedeki operasyonel kapasitesini artırmakta ve Akdeniz'deki varlığını kalıcı kılmaktadır. Benim sahada gözlemlediğim kadarıyla, Tartus, Rusya'nın Karadeniz'den Akdeniz'e uzanan deniz gücü koridorunun en güneydeki önemli durağı haline geldi.
• Hmeymim Hava Üssü: Lazkiye yakınlarındaki bu hava üssü, Rusya'nın Suriye'deki hava operasyonlarının ana merkezi ve hava gücü projeksiyonunun temelidir. Modern savaş uçakları, hava savunma sistemleri ve destek birimleriyle donatılmış olan Hmeymim, Rusya'nın bölgesel çatışmalara müdahale kabiliyetini ve caydırıcılığını artırmıştır.

Bu iki üs, Rusya'ya sadece Suriye'de değil, aynı zamanda tüm Doğu Akdeniz, Ortadoğu ve hatta Afrika'nın kuzeyindeki gelişmeleri etkileme potansiyeli sunmaktadır.

Tartışmalı Bölgeler: Abhazya ve Güney Osetya

2008 Gürcistan Savaşı sonrası Rusya tarafından bağımsızlığı tanınan ancak uluslararası alanda genellikle tanınmayan Abhazya ve Güney Osetya bölgeleri de Rus askeri varlığına ev sahipliği yapmaktadır.

• Gudauta (Abhazya) ve Tskhinvali (Güney Osetya) Askeri Üsleri: Bu üsler, Rusya'nın bölgedeki de facto kontrolünü pekiştirmekte ve Gürcistan ile Batı'nın olası nüfuzunu engellemektedir. Benim tecrübelerime göre, bu üsler Moskova'nın "yakın çevre"deki kırmızı çizgilerini belirlemesi açısından sembolik ve stratejik bir öneme sahiptir.

Moldova'da 'Barış Gücü': Transdinyester

Moldova'nın doğusunda, uluslararası alanda tanınmayan Transdinyester bölgesinde de Rus askerleri bulunmaktadır.

• Operasyonel Görev Grubu: Buradaki Rus askeri varlığı resmi olarak 'barış gücü' olarak tanımlansa da, Moldova'nın toprak bütünlüğü ve bağımsızlığı açısından sürekli bir gerilim kaynağıdır. Özellikle bölgede yaşayan Rus vatandaşlarının korunması bahanesiyle varlığını sürdürmektedir.

Genişleyen Etki Alanı ve Yeni Ufuklar

Rusya'nın askeri varlığı yukarıda saydığım ana üslerle sınırlı değil; farklı seviyelerde ve farklı coğrafyalarda da kendini gösteriyor.

Belarus ve Kazakistan: Müttefik Ülkelerdeki Ortak Varlık

Belarus ve Kazakistan gibi yakın müttefik ülkelerde doğrudan Rusya'ya ait askeri üslerden ziyade, ortak kullanılan tesisler, radar istasyonları veya hava savunma sistemleri bulunmaktadır.

• Belarus'ta Ortak Hava Savunma Sistemleri: Rusya ve Belarus, ortak bir hava savunma sistemine sahiptir ve Rus hava kuvvetleri unsurları Belarus topraklarında rutin olarak tatbikatlar yapmaktadır.
• Kazakistan'da Baikonur ve Sary-Shagan: Baikonur Uzay Üssü'nün Rusya tarafından kiralanması ve Sary-Shagan füze test alanı gibi tesisler, iki ülke arasındaki askeri ve stratejik iş birliğinin göstergeleridir.

Afrika ve Latin Amerika'daki Gelişen Bağlar

Son yıllarda Rusya, özellikle Afrika kıtasında ve Latin Amerika'da askeri ve güvenlik alanındaki işbirliklerini artırma eğilimindedir. Bunlar henüz Suriye'deki gibi kalıcı ve büyük askeri üsler olmasa da, potansiyel lojistik noktaları ve askeri eğitim merkezleri olarak değerlendirilebilir.

• Sudan ve Libya: Kızıldeniz ve Doğu Akdeniz'deki stratejik konumu nedeniyle Sudan'da bir deniz lojistik destek noktası kurma planları gündeme gelmişti. Libya'da ise Wagner gibi Rusya bağlantılı paralı askeri grupların varlığı biliniyor.
• Küba ve Venezuela: Soğuk Savaş döneminden kalma tarihi bağları olan bu ülkelerle askeri iş birliği, tatbikatlar ve potansiyel liman ziyaretleri Rusya'nın bu bölgelerdeki etkisini artırma çabasının bir parçasıdır.

Vietnam ve Diğer Tarihi Bağlantılar

• Cam Ranh Koyu (Vietnam): Sovyetler Birliği döneminde önemli bir deniz üssü olan Cam Ranh Koyu, Rusya için hala lojistik destek noktası olarak potansiyel taşımakta ve Rus gemileri zaman zaman burayı kullanmaktadır.

Bu Üslerin Anlamı ve Jeopolitik Boyutu

Rusya'nın bu askeri üsleri ve varlığı, çok katmanlı jeopolitik hedeflere hizmet etmektedir:

1. Güç Projeksiyonu: Rusya'nın küresel bir güç olarak kendini yeniden konumlandırması ve dünya siyasetindeki söz sahibi konumunu pekiştirmesi.
2. Bölgesel Güvenlik ve İstikrar (Rusya Perspektifinden): Özellikle eski Sovyet coğrafyasında, kendi güvenlik çıkarlarını koruma, terörle mücadele ve bölgesel çatışmaları kontrol altında tutma arzusu.
3. NATO ve Batı'ya Karşı Denge: Batı'nın genişlemesine ve etkisine karşı bir denge unsuru oluşturma, Rusya'nın kendi "kırmızı çizgilerini" belirlemesi.
4. Ekonomik ve Politik Etki Alanı: Askeri varlık, ilgili ülkelerle siyasi ve ekonomik ilişkileri pekiştirmek için bir kaldıraç görevi görmektedir.
5. Tarihi Mirasın Devamı: Sovyetler Birliği döneminden miras kalan etki alanını sürdürme çabası.

Sonuç: Dinamik Bir Tablo

Kıymetli dostlar, gördüğünüz gibi Rusya'nın askeri üsleri ve dışarıdaki askeri varlığı, statik bir yapıdan ziyade dinamik ve sürekli değişen bir tablo çizmektedir. Her bir üs veya askeri varlık noktası, Rusya'nın kendi güvenlik algısı, küresel hırsları ve bölgesel politikaları doğrultusunda titizlikle seçilmiş stratejik konumlardır.

Bu konuyu anlamak, sadece bugünün uluslararası ilişkilerini değil, gelecekteki olası çatışma ve iş birliği alanlarını da öngörebilmek adına hayati öneme sahiptir. Benim yıllardır sahadan edindiğim tecrübelerle söyleyebilirim ki, haritadaki bu noktalar bize Rusya'nın "neleri önemsediğini" ve "nereye doğru evrildiğini" çok açık bir şekilde fısıldamaktadır.

Umarım bu kapsamlı makale, siz değerli okuyucularım için Rusya'nın askeri ayak izini daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Başka bir derinlemesine analizde buluşmak dileğiyle, sağlıcakla kalın!